487 Drukkerijkwartier Eindhoven
Scherf
Het huidige plangebied kan best beschreven worden als onsamenhangend. De omliggende gebieden en structuren geven slechts lichte aanknopingspunten zonder een evidente ontwikkelrichting. Het is niet duidelijk waar het plangebied bij hoort.
Het plangebied wordt ruimtelijk afgescheiden door grote infrastructurele structuren waaronder de Rondweg en de Cederlaan als onderdeel van de HOV-as West-Coridor, wat een eigen, verborgen wereld maakt. Hoewel het de veranderingen in levendigheid en karakter van zijn buur Strijp-S voelt, wordt het niet volledig geïntegreerd in dit gebied vanwege diens eigen programmering en ruimtelijk karakter als post-industrieel complex. Ten Noorden ligt het Drents dorp, kenmerkend in haar homogeniteit, ten zuiden Oud Strijp dat minder homogeen is en reeds verschillende uitbreidingen kent tussen de oude linten Strijpsestraat, Schootsestraat en Hastelweg. Liggend in de oksel van de rondweg, zal het Drukkerijkwartier haar identiteit en kwaliteit zelf moeten ontlenen.
De inspiratie is veel eerder te vinden in de genius loci, ‘de geest van de plek’. Het voormalige drukkerijcomplex geeft allerlei aanleidingen om op eigentijdse wijze te vertalen naar een interessant woonmilieu: het drukkerijcomplex als ensemble maakt de inbedding en aansluiting op verschillende structuren mogelijk.
Koppelend Stadsweefsel
Tussen de stedelijke kristalpunten Strijp-S en Evoluon ontstaat een fris en uitdagend woongebied. Bemiddelend tussen structuren en krachtig met een eigen gezicht.
Het gebied is opgebouwd uit een koppelend stadsweefsel, een verrassende compositie van verschillende gebouwen met verschillende woonvormen, een autoluw en groen erf. Dit gecombineerd met een gezonde samenstelling van leefstijlen en huishoudenstypen en een betekenisvolle relatie met het verleden voegt het een woongebied met een eigen karakter en stedelijke vibe toe én trekt de omgeving naar een hoger niveau. Het koppelend stadsweefsel bestaat uit ensemble van een viertal onderdelen.
Het ensemble
Het hart van het ensemble wordt gevormd door een hoogteaccent die functioneert als centrale spil binnen het Drukkerijkwartier. Deze centrale spil zorgt voor een sterke aaneenschakeling van de verschillende gebiedsdelen, gebouwen, programma’s en kwaliteiten. De spil fungeert als verdeelschijf en zet het gebied in de stad op de kaart.
De bebouwing aan de Cederlaan vormt het gezicht van het Drukkerijkwartier. De bebouwing trekt zich iets terug van de rooilijn om een groene buffer te creëren, en typologisch en qua maat wordt gerefereerd aan de historische bebouwing. Zo ontstaat een nieuw stadsgezicht aan de stadsboulevard.
De basis van het ensemble wordt gevormd door de gridwoningen, karakteristieke stadswoningen en appartementen op en rond een centraal parkeerdek. Het ontwerp van de gebouwen is gebaseerd op het grid en sheddakstructuur van de oude drukkerijhallen. Door strategisch “openingen” in te bouwen, wordt een evenwicht gecreëerd tussen vol en leeg, eenheid en verscheidenheid, met een knipoog naar het verleden. De route, die zich slingert langs de bebouwing, wordt gekenmerkt door verschillende open ruimtes en plekken om te verblijven, eerder dan een rechtlijnige doorgang. De openingen in het grid maken ruimte voor groen op, tegen, en tussen de gebouwen.
De randen van het ensemble bouwen het binnengebied af richting de Kreugel- en Schootsestraat, bij middel van een bebouwingslijn van grondgebonden gezinswoningen met tuin, wordt een eerste formele grens gegenereerd voor de nieuwe ontwikkeling.
Een verhalend Project
De historische foto’s van de voormalige drukkerij ademen een industrieel karakter, typisch voor de architectuur van nabijgelegen Philips-iconen, en bovenal typisch voor de stad Eindhoven. Ondanks de onvermijdelijke afbraak van de voormalige drukkerij, met haar karakteristieke voorgevel en hallencomplex, is het voor ons essentieel om de gebruiker van morgen het verhaal van gisteren te vertellen. Bouwen in en aan een bestaande omgeving vraagt om de analyse van de karakteristieken ervan, én om de intelligente zet die de huidige kwaliteiten van de directe omgeving versterkt en nieuwe kwaliteiten zal toevoegen. Het is deze koppeling met het verleden die het project een eigen positie in de stad geeft, een plek die de ‘gemiddelde’ woonwijk in sfeer, diversiteit en kwaliteit zal overstijgen.
In het ontwerp grijpen we daarom terug naar de ‘historische’ structuur van de drukkerij, zodat in een eigentijdse vorm de ‘geest van de plek’ weer tot leven komt. Zo vertrekt de stedenbouwkundige onderlegger van een industriële rationaliteit met een ensemble van heldere volumes, elk met hun eigen schaal en uitstraling, en elk op hun eigen manier voortbouwend op de omgeving. Het landschap haakt hier op in en maakt de open ruimte en de gebouwde ruimte tot één. De architectuur haalt haar inspiratie uit de voormalige Philips-gebouwen; rationeel, ingetogen, een warme gele baksteenarchitecuur met plint en geaccentueerde entrees. De halfronde sheddaken in het hart van het project vormen een meer directe verwijzing naar de drukkerij, evenals de muurschilderingen verwijzen naar prints zoals vroeger op locatie gefabriceerd .
Het Drukkerijkwartier onderscheidt zich als een samenkomst van heden en verleden, van schalen en disciplines, divers doch samenhangend, eigenzinnig doch herkenbaar, een project met karakter, een project met een verhaal.
-
opdrachtgever
opdrachtgever, BPD
projectteam
Geert Driesen, Erik van de Scheur, Ursula Mendo, Theo van de Beek
samenwerking
Tom van Tuijn Stedenbouw, Studio Blad
periode
2021-heden
programma
Een stedenbouwkundig ensemble ter plaatse van een voormalige Philipsdrukkerij op steenworp afstand van Strijp S, met ca.242 woningen en appartementen (waarvan 58 sociaal) op en rond een centraal parkeerdek.
Gerelateerde projecten
